سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
163
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
مانند كلام شخصى كه به اعور بگويد : ليت عينيه سواء . سكاكى ميگويد : و از همين قبيل است متشابهات واقع در قرآن كه بلحاظى ميتوان آنها را از قبيل صنعت توجيه دانست . صنعت توجيه شارح گويد : و از جمله وجوه معنوى صنعت توجيه است و آن را محتمل الضّدين نيز مىنامند و آن عبارتست از : ايراد كلام در حالى كه احتمال دو معناى مختلف در آن مىباشد . مقصود از دو معناى مختلف ، دو معناى متبائن و متضاد مىباشد همچون مدح و ذم و مجرّد احتمال دو معناى متغاير كافى نبوده بلكه طبق آنچه گفتيم مىبايد دو معنا با هم متباين و متضاد باشند . مانند كلام كسى كه به شخص اعور ( كسى كه چشمهايش چپ باشد ) بگويد : ليت عينيه سواء ( كاش دو چشم او سالم و مستقيم مىبود ) . در اينكلام دو احتمال مىباشد . الف : آنكه گوينده آرزوى صحت چشم شخص اعور را كرده باشد كه در اين صورت با عبارت مذكور براى او دعاء نموده . ب : عكس آن يعنى آرزو كرده چشمهاى صحيح او اعور شوند كه در اينفرض با عبارت مذكور براى او نفرين كرده .